ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിന് പിന്നാലെ രാജ്യം നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായിരുന്നു വിഭജനത്തെ തുടർന്നുണ്ടായ സാമുദായിക സംഘർഷം. 1948 ജനുവരിയിൽ മഹാത്മാഗാന്ധി നടത്തിയ അവസാന നിരാഹാര സമരം ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് നടന്നത്. ഡൽഹിയിലെ ഹിന്ദു–മുസ്ലിം സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു സമരത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. അതേസമയം, പാകിസ്താന് നൽകാനുള്ള 55 കോടി രൂപയുടെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും ഗാന്ധിജി ശക്തമായി ഉന്നയിച്ചിരുന്നു.
വിഭജനത്തിന് പിന്നാലെ സാമ്പത്തിക വിഭജനവും
1947ലെ ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തിന്റെ ഭാഗമായി അവിഭക്ത ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ആസ്തികളും ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിൽ വിഭജിക്കേണ്ടിവന്നു. റിസർവ് ബാങ്കിലെ അന്നത്തെ പണശേഖരത്തിൽ നിന്ന് പാകിസ്താന്റെ വിഹിതമായി 75 കോടി രൂപ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ 20 കോടി രൂപ നേരത്തെ നൽകിയിരുന്നു. ബാക്കി 55 കോടി രൂപയാണ് പിന്നീട് വലിയ രാഷ്ട്രീയ-ധാർമിക ചർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായത്.
കശ്മീർ വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിൽ സംഘർഷം രൂക്ഷമായതോടെ ബാക്കി തുക കൈമാറുന്നത് ഇന്ത്യാ സർക്കാർ വൈകിപ്പിച്ചു. പാകിസ്താന് ലഭിക്കുന്ന പണം കശ്മീരിലെ യുദ്ധശ്രമങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമെന്ന ആശങ്കയും സർക്കാരിനുണ്ടായിരുന്നു.
1948 ജനുവരിയിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ അവസാന സമരം
1948 ജനുവരി 13-നാണ് ഗാന്ധിജി ഡൽഹിയിൽ തന്റെ അവസാന നിരാഹാര സമരം ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ത്യയിലെ സാമുദായിക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുക, മുസ്ലിംകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉറപ്പാക്കുക, വിഭജനാനന്തര വൈരാഗ്യം കുറയ്ക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു സമരത്തിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയം. ജനുവരി 18-ന് വിവിധ സമുദായ നേതാക്കൾ സമാധാനത്തിനുള്ള ഉറപ്പ് നൽകിയതിനെ തുടർന്ന് ഗാന്ധിജി നിരാഹാരം അവസാനിപ്പിച്ചു.
എന്നാൽ ഇതേ സമയത്ത് പാകിസ്താന് നൽകാനുള്ള 55 കോടി രൂപയുടെ വിഷയം ഗാന്ധിജിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയമായി നിലനിന്നിരുന്നു. ജനുവരി 14-ലെ മന്ത്രിസഭാ യോഗത്തിന്റെ രേഖയിൽ, 55 കോടി രൂപ നൽകുന്നത് സംബന്ധിച്ച് ഗാന്ധിജി ശക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സാമ്പത്തിക കരാർ പാലിക്കുന്നത് ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ വൈരാഗ്യം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് അദ്ദേഹം കരുതിയത്.
55 കോടി രൂപ നൽകാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചു
ജനുവരി 15, 1948-ന് ഇന്ത്യാ സർക്കാർ പാകിസ്താന് ബാക്കി തുക നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു. ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ, ഗാന്ധിജിയുടെ നിരാഹാരവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശവും പരിഗണിച്ചാണ് തീരുമാനം പുനഃപരിശോധിച്ചതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. തുക നൽകുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള സൗഹൃദപരമായ നടപടിയാണെന്നും ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്നുമായിരുന്നു സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണം.
അതേസമയം, നെഹ്റുവിന്റെ അതേ ദിവസത്തെ ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനയിൽ ഒരു പ്രധാന വിശദീകരണമുണ്ട്. 55 കോടി രൂപയുടെ പണമിടപാട് ഗാന്ധിജിയുടെ നിരാഹാരത്തിന്റെ ഏക കാരണമല്ല എന്നാണ് സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയത്. സാമുദായിക സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ഗാന്ധിജിയുടെ ശ്രമത്തോടൊപ്പം ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ ബന്ധത്തിലെ ഒരു പ്രധാന തർക്കവിഷയം കൂടി പരിഹരിക്കാനുള്ള നടപടിയായാണ് സർക്കാർ ഇതിനെ അവതരിപ്പിച്ചത്.
അതിനാൽ, “55 കോടി രൂപ നൽകാനായി മാത്രമാണ് ഗാന്ധിജി നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചത്” എന്ന ലളിതമായ വ്യാഖ്യാനം ചരിത്രരേഖകളുടെ പൂർണ ചിത്രം നൽകുന്നില്ല. മറുവശത്ത്, 55 കോടി രൂപയുടെ വിഷയത്തിൽ ഗാന്ധിജി ശക്തമായ ഇടപെടൽ നടത്തിയെന്നതും സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് പരിഗണിച്ച് പണമടയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചെന്നതും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ വ്യക്തമാണ്.
വിഭജനത്തിന്റെ മുറിവുകൾക്കിടയിലെ ഗാന്ധിജിയുടെ നിലപാട്
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ അന്തരീക്ഷം അതീവ സംഘർഷഭരിതമായിരുന്നു. വിഭജനത്തെ തുടർന്നുണ്ടായ കുടിയേറ്റവും അക്രമവും മതവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലെ അവിശ്വാസവും ഗാന്ധിജിയെ ആഴത്തിൽ ബാധിച്ചു.
ഇന്ത്യ സ്വന്തം ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കണമെന്നും അതേസമയം പാകിസ്താനുമായുള്ള സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ അംഗീകരിക്കണമെന്നും ഗാന്ധിജി കരുതിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സാമുദായിക സമാധാനവും രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക നീതിയും പരസ്പരം വേർതിരിക്കാനാകാത്ത വിഷയങ്ങളായിരുന്നു.
1948 ജനുവരിയിലെ ആ നിരാഹാരം ഗാന്ധിജിയുടെ ജീവിതത്തിലെ അവസാനത്തേതായി. ജനുവരി 30-ന് അദ്ദേഹം വധിക്കപ്പെടുന്നതിന് ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പാണ് ഈ സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്.
വാർത്താ പശ്ചാത്തലം: സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഗാന്ധിജിയുടെ അവസാന നിരാഹാര സമരവും ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ സാമ്പത്തിക വിഭജനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 55 കോടി രൂപയുടെ ചരിത്രവും വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്.